OSNOVNA INFORMACIJA O REZULTATIMA INCEST TRAUMA CENTRA – BEOGRAD

 

Incest Trauma Centar – Beograd (ITC; zvanično registrovan 1994. god.) je ženska nevladina organizacija, specijalizovana služba za društveni problem seksualnog nasilja. Оriginalne profesije osoblja su iz sfere zdravlja, odnosno mentalnog zdravlja. Detaljnije o radu ITC-a na www.incesttraumacentar.org.rs i www.ijasamuztebe.org.rs . Pružamo psihološku asistenciju deci i odraslima koji su preživeli seksualno nasilje i osobama koje su im od podrške (7 prijavljenih slučajeva nedeljno; jedini reprezentativni statistički podaci u zemlji o društvenom problemu seksualnog zlostavljanja dece za period 1994-2019., publikovani godišnje, uvršteni u više nacionalnih strategija i izveštaja za Republiku Srbiju; počev od 2020., u skladu sa novim Strateškim planom, pružamo counseling usluge isključivo online). Istovremeno, radimo kao Trening-Centar i, nakon 27 godina našeg rada, naše različite programe obučavanja je pohađalo 12736 zaposlenih iz 1028 državne i nevladine organizacije (4/5 iz državnih). Svi edukativni i preventivni programi ITC-a su osmišljeni i realizovani na osnovu direktnog svakodnevnog praktičnog rada našeg tima u kontekstu nasilja nad ženama i decom. Naše trenerice su autorke i realizatorke naših edukativnih programa akreditovanih od strane Ministarstva prosvete i Ministarstva zdravlja Srbije. Trenerica koja vodi trenerski tim Incest Trauma Centra – Beograd je sertifikovana supervizorka i trenerica u oblasti zaštite deteta od strane NSPCC, UK, kao i poseduje akreditaciju trenerice za trener(ic)e u oblasti zaštite deteta izdatu od strane NSPCC, UK. (Dve ilustracije: U periodu 2001-2003., u partnerstvu sa Ministarstvom unutrašnjih poslova Srbije, obučavale smo zaposlene iz 11 gradova: od uniformisanog sastava, preko odeljenja za krvne i seksualne delikte i maloletničku delinkvenciju do nastavnog osoblja na sva tri nivoa policijskog školstva (42 ef. radnih sati); 2005-2011., u partnerstvu sa Ministarstvom pravde Srbije, za zaposlene u 4 zatvorske ustanove na području Srbije koje rade sa ženama i maloletnih licima kao učiniocima različitih krivičnih dela – izvele smo ed. programe osnovnog i naprednog nivoa (42 + 58 ef. radnih sati)); 2004-2017., treninge koji čine 3 nivoa učenja održale smo za ogroman broj škola i vrtića, koji su nakon toga pristupali prvoj Nacionalnoj mreži škola i vrtića protiv seksualnog nasilja, osnovanoj od strane ITC-a. U okviru našeg identiteta Centra za prevenciju seksualnog nasilja, 8713 dece i adolescenata je pohađalo naš 10-onedeljni program prevencije „Zdravi izbori za decu“ za decu, nastavnice/ke i roditelje/staratelje. Pored toga, u okviru ITC-a, naš Vršnjački tim protiv seksualnog nasilja vodi naš Vršnjački klub protiv seksualnog nasilja; Vršnjački tim čine deca uzrasta 12 do 18 godina i ima stalnu pomoć našeg Volonterskog tima koji u najvećoj meri čine mladi uzrasta 19 do 25 godina. U okviru ovog našeg identiteta, takođe sprovodimo istraživanja i prikupljamo podatke kako bismo identifikovale koje buduće aktivnosti su potrebne. Da naglasimo, od 2014. do 2017. god. smo razvijale model zajedničkog upravljanja u okviru struktura odlučivanja u ITC-u koji obuhvata profesionalno osoblje i mlade uključene u naše aktivnosti (co-management model) i to strukture mladih u procesu donošenja odluka svakodnevnoj praksi ITC-a i učestvovanje mladih u evaluaciji.

U junu 2001. god., ITC je osnovao i tokom 6 godina fokusirano aktivno koordinisao Mrežu poverenja protiv nasilja zasnovanog na rodnoj pripadnosti  (interventni tim obučenih praktičarki/a iz 15 VO i NVO koji u svom redovnom poslu na svakodnevnoj osnovi pružaju asistenciju žrtvama nasilja). Mreža poverenja je bila prva multidisciplinarna mreža u Srbiji u ovoj oblasti. ITC poseduje iskustvo u javnim kampanjama i lobiranju (npr. u periodu 2007-2011., realizovale smo kampanju koja je postigla nacionalnu pokrivenost, pod nazivom «Ja koju/kojeg niko ne poznaje» i kao jedan od svojih specifičnih ciljeva je na početku postavila uvođenje teme seksualnog nasilja u (pred)školski nastavni plan i program i relevantne udžbenike; zatim, Kampanja “1 OD 5” Saveta Evrope u periodu 2012-2015.). Do sada, beležimo 1411 pojavljivanja u medijima.

U skladu sa Strateškim planom ITC-a za period 2015-2020. god. (crvena nit započeta 2009.), naš osnovni identitet se tiče Centra za prevenciju seksualnog nasilja i s tim u vezi, neki od rezultata su: A) Državna nagrada „za poseban doprinos podizanju svesti javnosti o neprihvatljivosti seksualnog i rodno zasnovanog nasilja“ (Мinistarstvo za socijalnu politiku Srbije, 2010.) B) Finalistkinje za 2011. godinu i dobitnice za 2012. godinu nagrade „PRiZNANJE“ Društva Srbije za odnose s javnošću u kategoriji „Коmunikacija u neprofitnom sektoru“; napomena: ITC je jedini takmičar koji je obe godine samostalno osmislio i realizovao svoju kampanju, bez učešća marketinške agencije; C) Imenovanje od strane Saveta Evrope u Strazburu za zvaničnog nosioca Kampanje protiv seksualnog nasilja nad decom za Republiku Srbiju, Каmpanja pod nazivom „1 OD 5“ po osnovu Lanzarot Konvencije (prema potpisanom sporazumu smo nosilac u celokupnom trajanju Kampanje 2012-2015.) D) Oficijelni song “Prekinimo ćutanje!“ koji pripada obema našim kampanjama „Ja koju/kojeg niko ne poznaje“ i „1 OD 5“ je u 2012. godini proglašen za oficijelni song Kampanje „1 OD 5“ na nivou Saveta Evrope i predale smo ga na korišćenje državama-članicama. E) U aprilu 2013., Parlament Republike Srbije je usvojio Inicijativu Incest Trauma Centra – Beograd ZA ukidanje zastarevanja seksualnih delikata počinjenih prema deci. Ovim je, nakon Velike Britanije, Srbija postala druga zemlja u Evropi gde zakonodavac prepoznaje dugotrajne efekte seksualne traume (za razliku od dosadašnje regulative koja je nametala da počinilac može biti procesuiran samo šest godina nakon poslednjeg incidenta seksualnog nasilja nad detetom) i omogućava osobi koja je preživela seksualno nasilje u detinjstvu da onda kada ima psihičku snagu i društvenu moć za ravnopravnije učešće u krivičnom postupku – to i učini. ITC je podneo zvanično svoju Inicijativu i intenzivnim radom doprineo ovoj istorijskoj promeni zakona. F) U 2014., profesionalno osoblje ITC-a je napisalo, i sa nastavnim osobljem-saradnicama, obezbedilo niz resursa za učenje o temi seksualnog nasilja u učionici, a za upotrebu u redovnoj nastavi kao sastavni deo nacionalnog (pred)školskog plana i programa i  ponuđene udžbeničke literature (uklj. otvaranje našeg Vršnjačkog kluba protiv seksualnog nasilja, prvog ove vrste u Srbiji, čiji su programski sadržaji stavljeni na raspolaganje i Ministarstvu prosvete Srbije). Sa izradom novih resursa smo nastavile i u narednoj godini. G) U 2015., Incest Trauma Centar – Beograd je – u svojstvu vlasnika, nosioca i naručioca – realizovao prvu Nacionalnu studiju o društvenom problemu seksualnog zlostavljanja dece u Republici Srbiji (u 97 osnovnih i srednjih škola), u saradnji sa Ministarstvom prosvete Srbije i Centrom za promociju zdravlja žena, uz finansijsku podršku Delegacije Evropske Unije u Srbiji. Preliminarni izveštaj je objavljen u junu, a Finalni izveštaj u oktobru 2015., praćen novim obrazovnim resursom u 3D formatu www.ijasamuztebe.org.rs namenjenom deci, mladima, roditeljima i zaposlenima u obrazovanju. Istovremeno smo bile članice Radne grupe Odbora za prava deteta Parlamenta Srbije formirane za kontrolu sprovođenja Porodičnog zakona u delu koji se odnosi na zaštitu dece od nasilja u porodici (naš pisani doprinos je objavljen u okviru prve Nacionalne studije), kao i pružile pisani doprinos Koordinacionom telu za rodnu ravnopravnost Vlade Republike Srbije u vezi Akcionog plana za 2015. da se uvede tema seksualnog nasilja  u nacionalni (pred)školski kurikulum i relevantne udžbenike i u vezi Nacrta novog Zakona o rodnoj ravnopravnosti. U 2015. godini, time što je dva puta bilo tema Javnog slušanja u Parlamentu Srbije, oblast seksualnog nasilja nad decom je postigla najveću vidljivost ikada na javnoj agendi u Srbiji. U septembru ove godine, predstavile smo rezultate Nacionalne studije u Parlamentu Srbije u partnerstvu sa Ženskom parlamentarnom mrežom, a u 11 gradova zajedno sa Ministarstvom prosvete Srbije vodile i proces Javne rasprave u cilju izrade Nacrta prve Strategije u obrazovanju za sprečavanje seksualnog zlostavljanja dece. Ovaj proces je započeo tako što su za mišljenje najpre pitani đaci, pa zatim odrasli iz različitih resora. Na Evropski dan protiv seksualnog zlostavljanja dece, 18. novembar, Strategiju u obrazovanju smo, u svojstvu koautorki predstavile u Parlamentu Srbije. Autorski tim Nacrta čine Ministarstvo prosvete Srbije (Jedinica za prevenciju nasilja / Grupa za zaštitu od nasilja i diskriminacije) i Incest Trauma Centar – Beograd. Javno slušanje u Parlamentu Srbije smo još jednom organizovale u partnerstvu sa Ženskom parlamentarnom mrežom, uz učešće ministra prosvete i zamenice Zaštitnika građana za prava deteta i rodnu ravnopravnost i Strategija je usvojena od strane Ministarstva prosvete Srbije. Odmah potom smo podnele Inicijativu Incest Trauma Centra – Beograd Ženskoj parlamentarnoj mreži i resornim parlamentarnim odborima za vršenje nadzora nad sprovođenjem zakonskih mera koje se tiču sprečavanja reviktimizacije kroz tužilačku istragu i celokupan krivični postupak, a tiče se dece koja su preživela seksualno nasilje, i u skladu sa Lanzarote Konvencijom. U februaru 2016., Inicijativu smo predstavile poslanicama i poslanicima Parlamenta Srbije, u saradnji sa institucijom Zaštitnika građana Republike Srbije čije je Odeljenje za prava deteta izradilo i pravnu formulaciju Inicijative. I dalje je predmet našeg zalaganja.

U periodu 2016 – mart 2017., Kampanju smo vodile pod nazivom „I JA SAM UZ TEBE!“ i, u partnerstvu sa Ministarstvom prosvete Srbije (Grupom za zaštitu od nasilja i diskriminacije) i timom školskog osoblja, izradile smo Obrazovne pakete (ukupno 764 str.) čime je – nakon našeg 9-ogodišnjeg javnog zagovaranja – od novembra 2016. tema seksualnog nasilja nad decom i mladima uvrštena u nacionalni kurikulum, odnosno dnevni život vrtića i 10 redovnih predmeta u osnovnim i srednjim školama i obrazovni sadržaj uključuje decu, mlade, roditelje i nastavnice/ke. Ceremoniju objavljivanja Obrazovnih paketa za javnost smo održale u Rektoratu Beogradskog univerziteta i događaju su pružili svoj doprinos Parlament Srbije, Ministarstvo prosvete i institucija Zaštitnika građana time što su među gostima-govornicima bili i predsednik Odbora za ljudska i manjinska prava i ravnopravnost polova, koordinatorke Ženske parlamentarne mreže i zamenica Zaštitnika građana za prava deteta i rodnu ravnopravnost. Ministarstvo prosvete je izradilo Uputstvo u vezi sa primenom Obrazovnih paketa i, zajedno sa predstavnicama ITC-a, sprovelo seriju događaja po Srbiji u cilju učenja vrtića i škola kako da koriste Obrazovne pakete. 5 meseci kasnije, iznenada, pojavio se pritisak putem društvenih mreža od strane klerikalnih i ultra-desničarskih snaga koje su aktivne u Srbiji i ministar prosvete je objavio, isključivo putem medija, da povlači Obrazovne trenutke u tom trenutku u vremenu. Do danas, od strane Ministarstva nije upućen zvaničan dopis o povlačenju, a zaposleni u obrazovanju nas redovno informišu da su nastavili da Obrazovne pakete koriste u radu.

U septembru 2016. god., direktorka Incest Trauma Centra – Beograd je, od strane američke organizacije World of Children, proglašena dobitnicom nagrade u oblasti ZAŠTITE PRAVA DETETA za 2016. godinu. Nagradu organizacija prvi put u ovoj kategoriji dodeljuje i primila ju je na svečanoj dodeli u oktobru u Njujorku, SAD. O ovoj nagradi, strani mediji često govore kao o Nobelovoj nagradi u oblasti zagovaranja za dobrobit dece. Tim povodom, čestitke smo primile i od Parlamenta Republike Srbije.

U 2017., uz podršku Delegacije Evropske komisije u Srbiji, osnivačice smo dveju mreža: 1. “I JA SAM UZ TEBE!” – Nacionalne mreže škola i vrtića protiv seksualnog nasilja (u partnerstvu sa Ministarstvom prosvete, mrežu smo predale na korišćenje Ministarstvu kao njegov resurs) i 2. Razvijamo REGIONALNU MREŽU PROTIV SEKSUALNOG NASILJA koja okuplja ženske NVO sa dugogodišnjim iskustvom u radu u ovoj temi i koja ima za cilj ojačavanje povezivanja i saradnje na području zapadnog Balkana i povezivanje ovog područja sa međunarodnom profesionalnom zajednicom.

Počev od marta 2017., Incest Trauma Centar – Beograd je zvanično imenovan za partnera u Republici Srbiji najznačajnijeg Međunarodnog udruženja za sprečavanje zlostavljanja i zanemarivanja dece (ISPCAN COUNTRY PARTNER PROGRAM 2017-2018; ISPCAN: THE INTERNATIONAL SOCIETY FOR PREVENTION OF CHILD ABUSE AND NEGLECT;).

U martu 2016. i martu 2017., ITC je nominovan za međunarodnu nagradu The With and For Girls Award. Ovo je inicijativa koja pripada grupi od osam donatora pod nazivom With and For Girls Collective i to su: Empower, Mama Cash, NoVo Foundation, Plan UK, The Global Fund for Children, Nike Foundation, Comic Relief and Stars Foundation, i oni putem nagrade nastoje da identifikuju i prepoznaju snažne lokalne organizacije koje rade SA i ZA devojčice (With and For Girls).

U maju 2017., direktorka Incest Trauma Centra – Beograd je postala dobitnica Fulbrajtove nagrade za profesionalnu izvrsnost za 2017. godinu. Nagrada “Predvodnik/ca” je ustanovljena sa ciljem afirmacije izvrsnosti u razvoju nauke i istraživanja, unapređenja struke ili profesije, kao i promocije pozitivnih društvenih promena. Direktorka ITC-a je primila Fulbrajtovu nagradu “za profesionalna dostignuća i doprinos pozitivnim društvenim promenama postignutim tokom 2016. godine na polju pružanja direktnih usluga za osobe koje su preživele seksualno zlostavljanje u detinjstvu i rad na prevenciji nasilja nad decom kroz obrazovne programe”.

U martu 2018., ITC je primio FEMINISTIČKO PRIZNANJE ZA ČIN OTPORA U JAVNOM PROSTORU „za rad na kreiranju Obrazovnih paketa za učenje o temi seksualnog nasilja nad decom i čin otpora zabrani primene Obrazovnih paketa“. Feminističko priznanje dodeljuje BeFem, Srbija.

Zajedno sa Osnivačkim timom prve Regionalne mreže protiv seksualnog nasilja, ITC je u dvogodišnjem periodu nastavio da aktivno doprinosi razvoju Mreže koja je do sada u svoje članstvo okupila 13 organizacija-članica iz 10 evropskih zemalja, te je ovaj vid samoorganizovanja  Mreže prerastao regionalni karakter. Zbog toga, u 2019. smo doprinele naporima Osnivačkog tima da formalizuje status Mreže i odgovori njenom realnom razvojnom nivou, te ona danas radi kao zvanično registrovana pravna celina pod nazivom Evropska ženska mreža protiv seksualnog nasilja (European Women’s Network against Sexual Violence; EWNASV; www.reactagainstsexualviolence.org www.facebook.com/europeanwomensnetwork www.instagram.com/react_against_sexual_violence ; Evropska ženska mreža protiv seksualnog nasilja je u septembru 2019. u Beogradu organizovala svoju prvu Međunarodnu konferenciju protiv seksualnog nasilja koja je visoko evaluirana od strane učesnica/ka. Direktorka ITC-a je Predsednica Evropske ženske mreže protiv seksualnog nasilja i predsednica ITC-a je članica Upravnog odbora EWNASV. Oba mandata su dvogodišnji.

Prateći svoj najnoviji Strateški plan, započeo u 2020. godini, ITC u budućnosti – putem učešća u Evropskoj ženskoj mreži protiv seksualnog nasilja – preseljava svoje aktivnosti najviše ka Zapadnom Balkanu i nivou Evrope i radi intenzivno na ojačavanju profesionalnih veza članica EWNASV i međunarodne profesionalne zajednice i integrisanju novih članica koje imaju visok kvalitet rada u oblasti seksualnog nasilja.

U martu 2020., ITC je izradio Paket javnog zagovaranja za primenu Obrazovnih paketa (213 str.) da obavesti relevantne aktere iz međunarodne zajednice da je neophodan povratak sistemske primene Obrazovnih paketa u okviru nacionalnog kurikuluma vrtića, osnovnih i srednjih škola. Uprkos povlačenju Obrazovnih paketa koje je izvršio ministar prosvete u maju 2017. nakon negativne kampanje na društvenim mrežama od strane klerikalnih i ultradesničarskih snaga, tokom trogodišnjeg perioda je ogroman broj zaposlenih u obrazovanju informisao Incest Trauma Centar – Beograd da redovno primenjuju Obrazovne pakete u svom radu sa decom i roditeljima. Paket javnog zagovaranja za primenu Obrazovnih paketa je  dokument zasnovan na dokazima proizašlim iz trogodišnjeg monitoringa koji je ITC sproveo u periodu 2017-2019. u osnovnim i srednjim školama na području Srbije o primeni Lanzarot Konvencije. Nalazi su pokazali da je neophodno ponovo zvanično primenjivati Obrazovne pakete u dnevnom životu vrtića i škola.

U maju 2020., ITC se pridružio članicama Evropske ženske mreže protiv seksualnog nasilja u izradi Doprinosa UN SRVAW Tematskom izveštaju koji razmatra pitanje silovanja.

U martu 2021., ITC i Evropska ženska mreža protiv seksualnog nasilja su objavili prvi Istraživački izveštaj o društvenom položaju, iskustvima i snagama braniteljki ljudskih prava koje su aktivne u oblasti seksualnog nasilja, podržan od strane Rekonstrukcija Ženskog fonda koji nam je autentična saveznica već duže od 15 godina.

Sve tekuće aktivnosti se nastavljaju u okviru Evropske ženske mreže protiv seksualnog nasilja.

 

Mart 2021.